مىكند « 1 » . به‌طورى كه به نظر مىرسد ، اخبار محمد حكيم خان از اخبار ظفرنامهء خسروى تفاوت دارد . در اين كتاب آمده كه بردىيار ، حاكم اوراتپه ، پس از انجام محاربه ، براى خدماتش پيش امير ، منصب ايشيك آقاسى را دريافت نمود ( برگ 90 « الف » ) . و اما در همين جنگ ، اسحاق بيك ، يكى از نزديكان سابق امير و سرلشكر صاحب تجربه ، نيز حسن توجه نصر الله را به دست آورد . ديرتر ، هنگام چهارمين لشكركشى امير بخارا به خوقند ( پائيز سال 1842 ) ، وى - اسحاق بيك - حاكم سمرقند كه دومين شهر امارت بخارا به شمار مىآمد ، تعيّن شد ( برگ 125 « الف » ) . مىتوان حدس زد كه اين هردو : هم بردىيار و هم اسحاق بيك ، براى تعقيب مأمور شده بودند : يكى براى دستگيرى محمد على خان ، و ديگرى براى دستگيرى برادر وى ، سلطان محمود ، كه سوى تاشكند گريخته بود ( و خوف اين كمتر از خان نبود ) . * * * * ارزش ويژهء ظفرنامهء خسروى اين است كه اخبار مهمى را دربارهء روابط امارت بخارا و افغانستان را در نيمهء يكم قرن نوزدهم ، در بر كرده است . صحنهء درگيرىهاى دو دولت ، نواحى كنار چپ رودخانهء آمو - چار ولايت - بود . چار ولايت كه ساكنانش تاجيكان و ازبكها بودند ، رسما تابعيت امارت بخارا را اعتراف كرده اما به طرز نيمه مستقل به سر مىبردند . به‌طورى كه معلوم است ، بنياد سياست امير دوست محمد خان « 2 » را از نو برقرار كردن مرزهاى امپراتورى احمد شاه درّانى ( 1773 - 1747 ) تشكيل مىداد . وى با اين هدف ، تاخت‌هايى به ساحل چپ آمو انجام داد . مؤلف ظفرنامهء خسروى از كوششهاى متعدد حاكمان كابل براى كندن نواحى چپ آمو از بخارا ، خبر داده است . از جمله ، دوست محمد خان در سال 1250 / 1834 جاسوسان خود را به چارولايت

--> ( 1 ) . محمد حكيم خان ، همان ، ص 341 - 340 . ( 2 ) . وى در سال 1826 بر سر حكومت كابل آمده بود .